Branch

İlk commitlerimizi attık ve artık 2 committen oluşan bir git repository'sine sahibiz.

$ git log --graph
* commit 777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520 (HEAD -> main)
| Author: <username> <email>
| Date:   Fri May 2 21:49:04 2025 +0200
| 
|     Dosyaya Merhaba Dunya ekledim
| 
* commit 95e7356f75c2d844d9d1d7ba42fd5b40a5fd5ecf
  Author: <username> <email>
  Date:   Fri May 2 21:49:02 2025 +0200

      Ilk commit

Şimdi ise git'in bir başka temeli olan bir branch oluşturalım. Branch'imizin adını yeni-branch diyelim. Hemen ardından ise git'i bu branch'e geçirelim, yani checkout ettirelim. Son olarak da repository'de bulunan bütün branch'leri listeleyelim.

Terminoloji

Branch Türkçede bir bütünün bir alt dalı anlamına gelmektedir. Ağaç dalı, eğitim dalı gibi bağlamlardaki kullanımı örnek gösterilebilir. Git bağlamında ise branch dallanan, bir noktadan ayrılan commit'leri işaret etmek için kullanılır.

$ git branch yeni-branch

$ git checkout yeni-branch
Switched to branch 'yeni-branch'

$ git branch
  main
* yeni-branch

Kısayol

Burada tek bir eylem için iki ayrı komutunun bulunmasının sebebi checkout komutunun farklı bir işlevinin olmasıdır. Tek komut ile yeni bir branch oluşturup ona checkout etmek için git checkout -b yeni-branch yapabilirsiniz.

Peki bu yaptığımız eylemler ne işe yaradı? Bir branch oluşturduk ve ona geçtik ancak bu bize ne sağladı ki? Repository'de neler değişti? Bu noktada aslında bir branch'in somut olarak neye dönüştüğünü anlamamız gerekli.

Bu sorunun cevabı için bir önceki sayfada da bahsettiğimiz .git klasörünün içine bakalım. Yeni bir branch oluşturunca burada git ne yapıyor olabilir?

$ ls .git/refs/heads
main
yeni-branch

Burada 2 adet dosya oluşmuş görünüyor. Dosyaların isimleri ise repository'mizdeki branch'lerin isimleri ile uyuşuyor. Peki bu dosyaların içinde ne bulunuyor?

$ cat .git/refs/heads/main
777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520

$ cat .git/refs/heads/yeni-branch
777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520

İçlerinde bir hash bulunuyor ve bu hash bizim son commit'imizin hash'i ile aynı. Yani branch'ler aslında bir commit'e işaret eden bir dosyadan ibaretler. Bunu git log çalıştırarak da görebiliriz.

$ git log --graph
* commit 777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520 (HEAD -> yeni-branch, main)
| Author: <username> <email>
| Date:   Fri May 2 21:49:04 2025 +0200
| 
|     Dosyaya Merhaba Dunya ekledim
| 
* commit 95e7356f75c2d844d9d1d7ba42fd5b40a5fd5ecf
  Author: <username> <email>
  Date:   Fri May 2 21:49:02 2025 +0200

      Ilk commit

Burada 777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520 hash'li commit'imize yeni-branch ve main branch'lerinin işaret ettiğini commit hash'inin yanında bulunan (HEAD -> yeni-branch, main) bölümü ile görebiliyoruz.

Şimdi yeni bir commit daha atalım ve sonrasında git log ile repository'mize tekrar bakalım.

$ echo "yeni-branch icin merhaba-dunya" >> test.txt

$ git add test.txt

$ git commit -m "yeni-branch icin ilk commitimi atiyorum"
[yeni-branch dc2243f] yeni-branch icin ilk commitimi atiyorum
 1 file changed, 1 insertion(+)

$ git log --graph
* commit dc2243f197f26719f94687238bb0f9310da223d2 (HEAD -> yeni-branch)
| Author: <username> <email>
| Date:   Fri May 2 21:49:11 2025 +0200
| 
|     yeni-branch icin ilk commitimi atiyorum
| 
* commit 777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520 (main)
| Author: <username> <email>
| Date:   Fri May 2 21:49:04 2025 +0200
| 
|     Dosyaya Merhaba Dunya ekledim
| 
* commit 95e7356f75c2d844d9d1d7ba42fd5b40a5fd5ecf
  Author: <username> <email>
  Date:   Fri May 2 21:49:02 2025 +0200

      Ilk commit

main branch'imiz hala bir önceki commit'e işaret ediyorken yeni-branch isimli branch'imiz yeni attığımız dc2243f197f26719f94687238bb0f9310da223d2 hash'li commit'e işaret etmekte. Peki .git klasöründe ne değişiklik oldu?

$ cat .git/refs/heads/main
777f68a6ba056e0bdfd674c3f8646ea2f9b04520

$ cat .git/refs/heads/yeni-branch
dc2243f197f26719f94687238bb0f9310da223d2

Yukarısı bize gösteriyor ki sadece yeni-branch dosyasının içindeki hash değişmiş durumda. Yani git terminolojisinde branch dediğimiz temel yapı aslında sadece bir commit işaretçisi olarak çalışıyor. Biz o branch'teyken ne kadar commit atarsak atalım aslında sadece son attığımız commit'in hash'ına işaret eden bir dosyadan ibaret. Bu dizinde bir dosya oluşturarak yeni bir git branch'i oluşturabildiğimizi gelin test edelim.

$ git branch
  main
* yeni-branch

$ echo "dc2243f197f26719f94687238bb0f9310da223d2" > .git/refs/heads/yeni-branch-2

$ git branch
  main
* yeni-branch
  yeni-branch-2

$ git checkout yeni-branch-2
Switched to branch 'yeni-branch-2'

Yukarıdaki echo komutu ile bir commit hash'ini .git/refs/heads dizininde yeni bir dosyaya yazdırdık. Bunun sonucunda da git'in yeni branch'imizi tanıdığını görmüş olduk. Buradan anlaşılıyor ki branch yapısı önceki attığımız commit'lerin bir listesini herhangi bir yerde tutmuyor. Peki o zaman git bu commit'lerin ve branch'lerin takibini nasıl yapıyor?